In deze rubriek Op de werkvloer spreken we mensen over hun werk op de werkvloer. Vandaag spreken we met Martijn Krijgsheld, freelance Director of Photography, die werkt aan films, commercials, muziekvideo’s en documentaires. We praten over hoe hij verhalen tot leven brengt achter de camera, hoe creativiteit en techniek samenkomen, en welke tips hij heeft voor jongeren die dit vak willen leren.
Wat doet een DoP precies?
Ik werk in de filmwereld als Director of Photography [DoP]. Mijn taak is om de visie van de regisseur naar beeld te vertalen. Als er een film of commercial gemaakt wordt, staat het verhaal meestal nog op papier. Ik denk dan na over hoe we dat verhaal zichtbaar maken: welke shots werken, welke lichtsfeer past erbij en welke kleurstelling helpt om de juiste emotie over te brengen.
Daarnaast werk ik veel samen met anderen: camera-assistenten, de lichtploeg en de art-department die de set inricht. Als Director of Photography ben ik vooral verantwoordelijk voor alles wat met beeld en licht te maken heeft. Ik ben vaak zelf degene die tijdens de opname achter de camera staat. Ik kies welke camera’s en lenzen we gebruiken en doe tests om te zien welke keuze het beste past bij de stijl van het project.
Hoe begon jouw filmroute?
Als kind vond ik filmpjes maken al erg leuk. Ik bedacht een idee of een klein verhaaltje dat ik met vrienden verfilmde en plaatste dat op internet. Op de middelbare school stapte ik van HAVO 3 naar een MBO-opleiding; ik was nog zoekende naar wat ik echt leuk vond, maar merkte al gauw dat het creatieve van vroeger mij heel erg aansprak. Toen stuitte ik op de opleiding AV-Specialist en heb ik die gevolgd. Na drie jaar was ik afgestudeerd en ik werk momenteel als freelance Director of Photography. Door elk project bouw je ervaring op en groeien de opdrachten.
“Tijdens een draaidag voor een muziekvideo begonnen we om zes uur ’s ochtends met belichten in een huis. Alles was tot in detail voorbereid, zelfs hoeveel stroom we konden trekken. Toch viel rond elf uur ineens alle stroom uit. Niet de stoppen, maar de hoofdzekering van het hele huis was doorgebrand; de netbeheerder moest komen om het op te lossen. Daardoor liepen we uren vertraging op en moest ik het plan voor welke scènes we wanneer zouden draaien compleet omgooien. Samen met de regisseur heb ik ter plekke een nieuw, sneller plan gemaakt dat hetzelfde gevoel behield. Dit leerde me hoe belangrijk het is om onder tijdsdruk rustig te blijven, leiding te nemen en creatief te improviseren. Uiteindelijk hebben we de dag toch op tijd afgerond om 11 uur ’s avonds.”
Wat leer je pas als je op set staat?
Op school leer je in een veilige omgeving, maar op de set leer je werken onder tijdsdruk en met echte verantwoordelijkheid. Hierin komt vertrouwen heel erg naar voren: je moet kunnen vertrouwen op je team en zij op jou. Films maken is uiteindelijk een teamsport, iedereen draagt bij en is belangrijk voor het eindresultaat. En een goede sfeer draagt daaraan bij.
Daarnaast is het vak persoonlijk: als Director of Photography stel je jezelf emotioneel open om scènes en emoties goed naar het scherm te brengen. Dat vraagt respect en duidelijkheid in de samenwerking. Praktische vaardigheden, keuzes maken in korte tijd, prioriteren en communiceren leer je vooral in de praktijk.
Hoe ziet een draaidag eruit?
Het mooie aan dit vak is dat geen enkele dag hetzelfde is. Vaak begint een dag vroeg met opbouwen en voorbereiden, daarna volgt de blocking [waar acteurs staan en bewegen], belichten en het opnemen van takes [individuele opnames]. Sommige dagen zijn relatief kort en efficiënt; andere dagen duren 12–14 uur of langer. De ene keer sta je op de top van een berg in Zwitserland, en de andere keer in een donkere kelder van een villa. Elke filmset is weer anders, maar het belangrijkste is dat je het naar je zin hebt! Want uiteindelijk wordt film een deel van je leven, en het is dan belangrijk dat je iets doet waar je gelukkig van wordt.
Wat hebben jongeren volgens jou nodig in dit vak?
Creativiteit, technische vaardigheden en doorzettingsvermogen. De ene baan in de filmwereld is meer technisch en de andere meer creatief. Iedereen heeft zijn eigen voorkeur: sommige mensen houden van techniek, anderen van de creatieve kant. Daarnaast is respect ook heel belangrijk; filmmaken draait allemaal om teamwork, iedereen van het team is nodig om de film werkelijkheid te maken. Dus als je respect hebt voor mensen, nieuwsgierigheid en doorzettingsvermogen, kom je heel ver.
Hoe zie jij de balans tussen creativiteit en techniek in jouw werk?
Mijn doel is om de kijker emotioneel te raken met de beelden die ik maak, terwijl ze er visueel ook mooi uitzien. Daarvoor is veel creativiteit nodig: je denkt na over wat voor soort gevoel je wilt creëren en wat dit met de kijker doet, en daarin zit juist het technische. Zodra je weet wat je wilt vertellen, ga je nadenken over hoe je dit gaat uitvoeren, zoals met welke camera we willen draaien en wat voor lenzen we nodig hebben, hoe de camera beweegt en waar we hem plaatsen om het beeld precies vast te leggen zoals we het voor ogen hebben. Al deze keuzes beïnvloeden het uiteindelijke beeld. Creativiteit en techniek zijn geen twee losse dingen in ons vak, maar zijn juist met elkaar verbonden; zonder de ene heb je de andere niet.
Wat is jouw advies aan mbo’ers en vmbo’ers die dit ook willen?
Dit vak is erg technisch en creatief. Er komt heel veel bij kijken en vergt veel doorzettingsvermogen. Maar met elk project waar ik aan werk leer je iets, en ervaar je iets wat ontzettend magisch is. Dus ik zou zeggen: als je interesse hebt in de filmwereld, benader regisseurs of cinematografen om te vragen of je een keer mag meelopen op een filmset. Hier leer je enorm veel van. Daarnaast kun je altijd naar een filmschool zoals de MBO-opleiding AV-Specialist, of bijvoorbeeld een gerichtere HBO-opleiding voor cinematografie. Er zijn een heleboel kanten die je op kunt gaan in de filmwereld. Een opleiding helpt, maar ervaring, stages en een portfolio zijn net zo belangrijk. Zolang je maar van het vak houdt en doorzettingsvermogen hebt!
Benieuwd naar zijn werk?
Ga naar zijn website: martijnkrijgsheld.com
