Volop kansen in het mkb

De arbeidsmarkt biedt volop kansen. De grote transities voor energie, bouw, digitalisering en zorg leveren de komende jaren veel banen op. Tegelijkertijd hebben de sectoren die de transities moeten realiseren te maken met grote personeelstekorten. Alleen al in de techniek en ICT-sectoren waren eind derde kwartaal van 2021 ruim 129.000 openstaande vacatures. Vanuit je mbo-studie kan je dus makkelijk met je diploma instromen op de arbeidsmarkt. 

Veel kansen dus als je wilt gaan werken na je mbo-diploma. Niet alleen bij grote bedrijven maar ook in het midden- en kleinbedrijf (mkb). Die mogelijkheid met zicht op vaste baan en salaris is natuurlijk erg aanlokkelijk maar vind je het studeren nog steeds leuk dan kan je ook een vervolgstudie in het hbo overwegen. 

Gertrud van Erp, beleidssecretaris onderwijs bij VNO-NCW/MKB-NL: “We zien dat het mkb in veel sectoren een grote behoefte heeft aan mbo afgestudeerden. Maar dat er daarnaast door technologische ontwikkelingen en digitalisering ook meer functies op hbo niveau ontstaan. Het mkb is dus een heel aantrekkelijke omgeving om in te werken maar ook om in door te leren.” 

Ben je als mbo-student nog zoekende naar het juiste werkveld, of wil je je kennis verdiepen dan liggen er dus kansen bij mkb-bedrijven en/of een vervolgstudie in het hbo. 

Het mkb
Het midden- en kleinbedrijf (mkb) bestaat uit ondernemingen met maximaal 250 medewerkers. Van de 1,2 miljoen bedrijven die in 2018 in Nederland actief waren, was 99 procent een mkb-bedrijf. Tussen 2012 en 2018 lag in Nederland de groei van het aantal mkb-bedrijven op 42 procent.

In 2018 waren in Nederland bijna 4 miljoen personen werkzaam binnen het mkb. Een stijging van bijna 8 procent ten opzichte van 2012, toen werkten nog ruim 3,5 miljoen personen in het mkb. In 2018 was het mkb goed voor 64 procent van de totale werkgelegenheid in Nederland

Bron: CBS: Het Nederlandse midden- en  kleinbedrijf Europees vergeleken, juni 2021

Mkb een goede leerschool
Werken in een mkb-bedrijf geeft je een bredere verantwoordelijkheid. Ondernemerschap, eigenaarschap en denken in oplossingen staan centraal binnen mkb-bedrijven. Doordat er veel gebeurt binnen mkb-bedrijven is elke dag anders. Mkb-bedrijven krijgen bijvoorbeeld steeds meer te maken met complexe klantvragen, technologische ontwikkelingen en digitalisering. Dit vergt een hoge mate van flexibiliteit van het bedrijf en zijn werknemers. In het mkb ligt in tegenstelling tot in grotere bedrijven de nadruk veel meer op je rol dan op een functie. Samen met collega’s werk je aan resultaat waarbij veel meer ruimte is voor eigen initiatief. De bedrijven hebben een informelere cultuur en de communicatielijnen zijn kort. Hierdoor heb je binnen het mkb veel meer invloed en zicht op het eindresultaat van je werk. Zijn jouw drijfveren uitdaging en ontwikkeling, dan is het mkb een uitstekende leerschool!

“Zijn jouw drijfveren uitdaging en ontwikkeling,
dan is het mkb een uitstekende leerschool!”

Doorstuderen in het hbo
Naast de stap naar de arbeidsmarkt kan je als mbo-student dus ook kiezen voor een vervolgopleiding in het hbo. Hiermee verbeter je je arbeidsmarktpositie en maak je jezelf nog meer geschikt voor de door technologie en digitalisering veranderende arbeidsmarkt. Hbo-opleidingen kunnen deeltijd, voltijd en duaal (deels werkend) gevolgd worden. Heb jij een mbo-niveau 4 opleiding afgerond en wil je graag richting een hbo-opleiding? Dan kun je nadenken over een associate degree-opleiding (Ad) of een bacheloropleiding. 

Een Ad of bacheloropleiding op het hbo kun je steeds vaker ook duaal doen. Een duale leerroute kenmerkt zich doordat het leren en werken tegelijkertijd plaatsvindt. Eigenlijk dus een bbl-opleiding in het hbo. Volg je op dit moment een bbl-opleiding op mbo-niveau 4 bespreek dan met je werkgever eens de mogelijkheden voor een Ad-opleiding in het hbo. De nieuwe kennis en vaardigheden die jij in je studie opdoet, neem je weer mee naar de werkpraktijk. Dit zorgt dat het bedrijf kan innoveren en groeien.

Hbo Ad of bachelor
Een associate degree (Ad)-opleiding is een 2-jarige hbo-opleiding die veelal in samenwerking met mbo en werkveld wordt ontwikkeld. Het eindniveau van de Ad-opleiding ligt tussen mbo-niveau 4 en hbo-bachelor. De opleidingen zijn vooral praktijkgericht, oftewel het oplossen van welbekende problemen en situaties. De opleidingen sluiten daarom ook perfect aan op het bedrijfsleven en bepaalde hbo-functies.

Een voltijds bacheloropleiding duurt 4 jaar aan een hogeschool. Je kunt na het behalen van het Ad-diploma direct of op een later moment instromen in een hbo-bacheloropleiding. Afhankelijk van hoe verwant de bachelor is aan de Ad, kun je na twee of meer jaar studeren het diploma van de hbo-bachelor behalen. 

Voor het studeren in een Ad- en bacheloropleiding op een hogeschool heb je minimaal een mbo- of havodiploma nodig.

“AD-opleiding is écht voor iemand die méér kan dan mbo-niveau 4 en klaar is voor de volgende stap.”

Leren en werken in het mkb
Binnen het hbo worden op dit moment in samenwerking met hogescholen, branches en bedrijven “Mkb-routes in het hbo” voor zowel Ad- als bacheloropleidingen vormgegeven. De naam Mkb-routes verklapt het al: het uitgangspunt van deze opleidingen is dat je als student werkzaam bent bij een mkb-bedrijf. Het voordeel is dat je naast het volgen van een interessante hbo-opleiding een vaste werkplek hebt in het mkb en dus je inkomen behoudt. De ontwikkeling van deze routes moet meer studenten in het mbo-bbl stimuleren om door te stromen naar het hbo.

Door het volgen van de ‘Mkb-route in het hbo’ verdiep je als student je kennis en doe je daarnaast door het werken in het mkb waardevolle werkervaring op. Kennis en ervaring die steeds vaker gevraagd wordt in openstaande vacatures. Daarnaast is de kans groot dat je na het behalen van het diploma in dienst kan blijven bij of kan doorgroeien in het mkb-bedrijf.

“Volg je op dit moment een bbl-opleiding op mbo-niveau 4 bespreek dan met je werkgever eens de mogelijkheden voor een Ad-opleiding in het hbo.”

De eerste pilots
Inmiddels loopt er een aantal pilots bij hogescholen waarbij opleidingen in de combinatie van werken en leren in het mkb worden ontwikkeld.

NHL Stenden is een van de hogescholen die al langer duale opleidingen aanbiedt. Nina Spithost, programmamanager Associate degrees bij NHL Stenden: “De Ad is een zeer praktijkgerichte en beroepsgerichte hbo-opleiding. Het is de missing link tussen mbo-niveau 4, wat voor sommige beroepen net niet genoeg is, en hbo Bachelor niveau 6, waarmee iemand juist ‘overschoold’ zou kunnen zijn. Niveau 5 ontbrak nog. Echt een niveau voor iemand die méér wil en kan dan mbo-niveau 4 en klaar is voor de volgende stap.” 

Ook binnen de sector Metaal zijn OpleidingsBedrijfMetaal Oost en Hogeschool Windesheim gestart met een pilot van de Mkb-route. Studenten die de nieuwe Ad-opleiding Technische Bedrijfskunde met het profiel industriële automatisering volgen gaan acht uur per week naar school, om precies te zijn een middag en een avond. Ze volgen dan verschillende modules van bestaande studies. De rest van de week zijn ze bij een mkb-metaalbedrijf aan het werk. Frank Huising, docent technische bedrijfskunde Windesheim: “Je leert als student binnen deze opleiding bedrijfskundige processen, gericht op automatisering. Maar je leert ook de technische kant. Je leert programmeren van robots, cobots en plc’s.” Kennis die voor mkb-bedrijven in het metaal erg belangrijk zijn. “Metaalbedrijven willen graag dat machines een deel van het werk overnemen. Maar wil je dat goed doen, dan moet je dat op een ander abstractieniveau oppakken. Hiervoor hebben de bedrijven mensen nodig die graag met hun handen willen werken maar die ook heel goed na kunnen denken. Wij zien daarom goede kansen in deze opleiding op niveau 5.”, aldus Auke Sjoerd Tolsma, directeur Polder Staalproducties en voorzitter districtsbestuur regio Oost van de Koninklijke MetaalUnie. ‹‹

Over de Mkb-route in het hbo
Het programma ‘Mkb-route in het hbo’ is een initiatief van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK), het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), Vereniging Hogescholen en MKB-Nederland. Uitgangspunt van een Mkb-route is dat de student werkzaam is in het mkb. Deze werkplek is de belangrijkste leeromgeving. Het ‘schoolse’ leren wordt daar omheen vormgegeven. Bedrijven krijgen zo de kans om hun kennispositie te verbeteren en te laten zien dat het mkb een aantrekkelijke leer- en werkomgeving is. Onderwijsinstellingen vergroten hiermee hun werkgeversnetwerk, wat helpt om opleidingen actueel te houden. Studenten kunnen werkervaring opdoen in het mkb en werken en leren combineren. En werkenden kunnen via een duale hbo-opleiding hun arbeidsmarktpositie verbeteren.

Zie voor meer informatie: www.mkbrouteinhbo.nl

Platform Talent voor Technologie ondersteunt
bij de uitvoering van het programma.